Từ 16/10/2026, Nghị định 390/2026/NĐ-CP đưa hoạt động sản xuất, gia công, mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ ra khỏi nhóm ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Các nghĩa vụ về hóa đơn, chứng từ, nhãn hàng hóa, đo lường và thuế của tiệm vàng vẫn còn. Cùng lúc, ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt giảm từ 20 triệu xuống 5 triệu đồng một ngày cho mỗi khách.
Nói gọn, điều kiện vào ngành bớt đi, còn hàng đang bày bán, giấy tờ đi kèm và dòng tiền vẫn phải đúng quy định. Bài này tóm tắt những gì đã đổi, những gì tiệm nên rà lại, và phần nào công nghệ giúp được, phần nào không.
Tóm tắt 30 giây
- Vàng trang sức, mỹ nghệ không còn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Vàng miếng vẫn phải có giấy phép.
- Mua, bán vàng từ 5 triệu đồng một ngày của một khách phải thanh toán không dùng tiền mặt.
- Hóa đơn, chứng từ, nhãn hàng hóa, niêm yết giá và thuế vẫn là việc tiệm phải làm đủ.
- RFID giúp tiệm kiểm hàng nhanh và đều hơn, nhưng không chứng minh được nguồn gốc vàng và không thay hóa đơn.
Nghị định 390/2026 thay đổi gì với tiệm vàng?
Nghị định 390/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, có hiệu lực từ ngày ký 16/10/2026.
| Nội dung | Trước đây | Từ 16/10/2026 |
|---|---|---|
| Vàng trang sức, mỹ nghệ | Ngành nghề kinh doanh có điều kiện | Không còn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện |
| Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức | Do Ngân hàng Nhà nước cấp | Không còn là điều kiện để sản xuất |
| Thanh toán | Từ 20 triệu đồng một ngày: qua tài khoản thanh toán | Từ 5 triệu đồng một ngày của một khách: dùng phương tiện không dùng tiền mặt, như chuyển khoản, thẻ, ví điện tử |
| Vàng miếng | Phải có giấy phép của Ngân hàng Nhà nước | Vẫn phải có giấy phép |
Khoản về 5 triệu đồng ghi chung là "mua, bán vàng", không tách riêng vàng miếng hay trang sức. Theo giải thích của Ngân hàng Nhà nước, ngưỡng này tính theo tổng giá trị mua, bán trong ngày của một khách, không tính riêng từng lần. Giao dịch làm tổng đạt 5 triệu đồng và các giao dịch sau đó trong ngày phải thanh toán không dùng tiền mặt. Cách áp dụng cụ thể cho tiệm của bạn nên được hỏi lại kế toán hoặc cơ quan thuế.
Những nghĩa vụ nào của tiệm vàng vẫn còn?
Bỏ điều kiện kinh doanh không có nghĩa là bỏ quản lý. Báo Dân trí mô tả thay đổi này là chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, và tổ chức, cá nhân kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ vẫn phải tuân thủ pháp luật liên quan. Với một tiệm vàng, đó là:
- Hóa đơn, chứng từ: tiệm lập hóa đơn khi thuộc diện bắt buộc theo quy định, và lưu chứng từ phù hợp cho hàng nhập về.
- Hàng mua lại từ khách: khi doanh nghiệp mua vàng của cá nhân mà không có hóa đơn, cần xác định giao dịch có thuộc trường hợp được lập bảng kê thu mua (mẫu 02/TNDN) không, và lưu chứng từ chi tiền. Hộ kinh doanh làm theo chế độ chứng từ áp dụng cho mình.
- Nhãn, đo lường, chất lượng: nhãn trên hàng bày bán, khối lượng và hàm lượng vàng phải đúng.
- Niêm yết giá: giá bày bán phải được công khai.
- Thuế: doanh thu phải được ghi nhận đầy đủ. Từ năm 2026, hộ kinh doanh không còn áp dụng thuế khoán, và việc khai thuế hay thông báo doanh thu tùy mức doanh thu của từng hộ. Dù theo thủ tục nào, tiệm nhỏ cũng cần số liệu rõ hơn trước.
- Phòng, chống rửa tiền, bảo vệ người tiêu dùng, phòng cháy chữa cháy: vẫn theo quy định hiện hành.
Trong năm 2026, Quản lý thị trường TP.HCM đã công bố các vụ kiểm tra phát hiện vàng trang sức thiếu nhãn, hóa đơn, chứng từ hoặc không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Vì vậy, ba thứ cần đi cùng nhau là món hàng trong tủ, giấy tờ của món đó và dòng ghi trên sổ.
Năm câu hỏi để chủ tiệm tự rà
Những câu dưới đây hữu ích khi kế toán chốt sổ, khi có đoàn kiểm tra, và cả trong những ngày bình thường, khi chủ tiệm chỉ muốn biết hàng trong tủ có đủ không.
- Hôm nay trong tủ có bao nhiêu món, và con số đó có khớp với sổ không?
- Chọn ngẫu nhiên một món trong khay, tiệm mất bao lâu để tìm ra chứng từ nhập của món đó?
- Hàng đang gửi thợ sửa hoặc chuyển chi nhánh có được ghi lại không?
- Hàng mua lại của khách đã được ghi vào sổ và lưu chứng từ phù hợp với hình thức kinh doanh của tiệm chưa?
- Lần gần nhất tiệm kiểm đủ toàn bộ hàng là khi nào?
Nếu câu 1 hoặc câu 5 khó trả lời, việc đầu tiên nên làm là kiểm hàng đều hơn. Ở tiệm vàng, hai chiếc nhẫn cùng mẫu vẫn có thể khác khối lượng, nên đếm theo mã hàng chưa đủ, tiệm cần biết đến từng món. Mỗi lần kiểm lại phải xem từng khay, đếm từng món, nên càng nhiều hàng càng ngại kiểm, và chênh lệch nhỏ cứ thế tích lại.
RFID giúp gì trong việc giữ hàng và sổ khớp nhau?
RFID nhận diện hàng bằng sóng vô tuyến. Với tiệm vàng, lợi ích chính là kiểm hàng nhanh đến mức có thể làm thường xuyên, mà vẫn biết đến từng món. Cách so sánh RFID với các cách kiểm khác có trong bài Kiểm kho thông minh là gì?
Mỗi món một mã riêng
Tiệm gắn lên mỗi món một tem RFID loại riêng cho nữ trang, khổ 100 × 17 mm. Phần ăng-ten nằm ngoài món hàng, không áp sát kim loại, nên tem vẫn đọc được khi gắn trên vàng. Kết quả đọc còn phụ thuộc cách gắn tem và cách xếp hàng. Mỗi tem mang một mã EPC riêng và được tính thành một món trong kho.
Nhập, xuất: đặt cả khay lên đầu đọc
Ở quầy, nhân viên đặt khay lên đầu đọc để bàn, các món trên khay được đọc cùng lúc vào phiếu nhập hoặc phiếu xuất, thay vì quét hoặc ghi tay từng món. Phiếu nhập trên phần mềm có phần ghi chú, tiệm có thể ghi số hóa đơn hoặc bảng kê vào đó để dễ tra lại.
Cuối ngày: kiểm cả tiệm hoặc từng nhóm hàng
Nhân viên mở tủ và quét bên trong bằng máy cầm tay. Nên mở tủ khi quét, vì quét từ ngoài mặt kính dễ sót món. Nextwaves ước tính khoảng 30 phút cho tầm 3,000 món, một người làm. Con số này chỉ là thời gian quét, chưa gồm thời gian xử lý chênh lệch.
Phần mềm kiểm kho Sense Inventory tự đối chiếu với tồn kho và chia kết quả thành Đã quét đủ, Thất lạc (có trên sổ nhưng chưa quét thấy) và Thừa. Món trong nhóm Thất lạc chưa chắc đã mất, tiệm cần quét lại và kiểm tra trước khi kết luận. Khi cần tìm một món, máy cầm tay kêu bíp lúc tới gần.
Xem Nextwaves giúp tiệm vàng bạc, đá quý kiểm hàng thế nào ở trang RFID cho tiệm vàng, cửa hàng trang sức.
RFID không làm được gì?
- Không chứng minh nguồn gốc vàng. Kết quả quét chỉ cho biết những tem nào đã được đọc. Nguồn gốc vẫn dựa vào hóa đơn, bảng kê và chứng từ.
- Không thay hóa đơn và sổ kế toán. Bán hàng, cân và tính giá vẫn ở phần mềm tiệm đang dùng.
- Không đo khối lượng hay hàm lượng vàng. Các việc này vẫn cần cân và thiết bị xác định hàm lượng vàng đáp ứng quy định.
- Không tự sửa dữ liệu sai. Gắn nhầm tem hoặc nhập sai thông tin thì kiểm nhanh tới đâu cũng ra số sai.
- Không phải yêu cầu bắt buộc. Nghị định 390/2026 không yêu cầu tiệm vàng dùng RFID.
Dự thảo thông tư do Bộ Khoa học và Công nghệ lấy ý kiến năm 2026 có đề cập việc khuyến khích truy xuất nguồn gốc vàng qua mã QR, mã vạch hoặc hệ thống điện tử. Tính đến 2/11/2026, chúng tôi chưa thấy bản ban hành chính thức, nên đây chưa phải nghĩa vụ đang có hiệu lực.
Tiệm nên bắt đầu từ đâu?
Trước khi mua thêm thiết bị, tiệm nên rà lại vài việc đang làm hằng ngày:
- Rà cách thu tiền. Chuẩn bị tài khoản, máy thẻ hoặc mã QR cho các giao dịch từ 5 triệu đồng một ngày, cả chiều bán ra lẫn mua vào.
- Hỏi kế toán. Xác nhận cách lập hóa đơn và bảng kê theo hình thức của tiệm, doanh nghiệp hay hộ kinh doanh.
- Gom giấy tờ theo đợt nhập. Hóa đơn, bảng kê để cùng một chỗ, tra theo ngày nhập.
- Kiểm đủ một lần để có số đầu kỳ. Đây là mốc để các lần kiểm sau so sánh.
- Thống nhất cách ghi các việc dễ sót. Hàng gửi thợ, hàng chuyển chi nhánh, hàng mua lại của khách.
- Chọn nhịp kiểm phù hợp. Hằng ngày, hằng tuần hoặc theo nhóm hàng.
Làm xong các bước này mà mỗi lần kiểm vẫn mất quá nhiều thời gian, khiến tiệm khó kiểm đều, thì lúc đó RFID mới đáng cân nhắc.
Bộ kit RFID cho tiệm vàng
Bộ kit RFID cho tiệm vàng của Nextwaves có giá 29,990,000đ (chưa VAT), gồm:
- 1 đầu đọc RFID để bàn, cắm cổng USB vào máy tính ở quầy.
- 1 máy quét RFID cầm tay, kết nối điện thoại qua Bluetooth.
- 2,500 tem trang sức (1 cuộn).
- Phần mềm kiểm kho Sense Inventory Essentials, 0đ/tháng.
Giá gồm hỗ trợ thiết lập hệ thống, đào tạo nhân viên khi bàn giao và bảo hành thiết bị 12 tháng. Tiệm đang dùng phần mềm bán vàng riêng thì không cần đổi. Nếu muốn dữ liệu RFID vào thẳng phần mềm đó, bên làm phần mềm kiểm tra và kết nối qua API/SDK của Nextwaves.
Nếu muốn xem bộ kit có hợp với số món và cách làm của tiệm không, để lại thông tin bên dưới, Nextwaves sẽ liên hệ tư vấn.
Câu hỏi thường gặp
Tiệm vàng còn cần Giấy chứng nhận đủ điều kiện của Ngân hàng Nhà nước không?
Với sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ, giấy chứng nhận đã cấp không còn là điều kiện hoạt động từ 16/10/2026. Riêng vàng miếng vẫn cần giấy phép của Ngân hàng Nhà nước.
Khách mua vàng từ 5 triệu đồng có bắt buộc chuyển khoản không?
Theo Nghị định 390/2026, thanh toán mua, bán vàng từ 5 triệu đồng trong ngày của một khách phải dùng phương tiện không dùng tiền mặt, tính theo tổng giá trị trong ngày. Ngoài chuyển khoản còn có thẻ ngân hàng, ví điện tử và các phương tiện khác theo quy định.
Tiệm vàng có bắt buộc dùng RFID không?
Không. Nghị định 390/2026 không yêu cầu RFID. Đây là lựa chọn của tiệm để kiểm hàng nhanh và đều hơn.
Tem RFID có chứng minh được nguồn gốc vàng không?
Không. Tem chỉ giúp nhận diện từng món. Nguồn gốc vẫn dựa vào hóa đơn, bảng kê và chứng từ của tiệm.
Vàng là kim loại, tem RFID có đọc được không?
Đọc được. Tem cho trang sức là loại riêng, phần ăng-ten nằm ngoài món hàng. Khi kiểm, đặt khay lên đầu đọc hoặc mở tủ quét bên trong.
Tiệm đang dùng phần mềm bán vàng thì có phải đổi không?
Không. Bán hàng, cân và tính giá vẫn ở phần mềm tiệm đang dùng, việc kiểm hàng làm trên Sense Inventory.
Tài liệu tham khảo
Bài tổng hợp thông tin đến ngày 2/11/2026, chỉ để tham khảo và không phải tư vấn pháp lý.
- Báo Chính phủ, Từ 16/10/2026, mua, bán vàng trong ngày từ 5 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt. baochinhphu.vn
- Báo Chính phủ, Làm rõ ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt khi mua, bán vàng, 28/10/2026. baochinhphu.vn
- LuatVietnam, 7 điểm mới tại Nghị định 390/2026/NĐ-CP. luatvietnam.vn
- Dân trí, Vàng trang sức không còn là ngành kinh doanh có điều kiện, 1/11/2026. dantri.com.vn
- VietnamFinance, Siết nguồn gốc, xuất xứ vàng, 29/4/2026. vietnamfinance.vn
- Nextwaves, Tài liệu Sense Inventory: Kiểm kê. docs.nextwaves.com
